Drie neoclassicistische burgerwoningen, Olijftakstraat 26-28-30, Antwerpen

In de buurt van het Antwerpse Sint-Jansplein werden drie naast elkaar liggende neoclassicistische burgerwoningen onderzocht. Het documenteren van deze panden werd als voorwaarde gesteld om de sloop ervan toe te laten. De gevels zullen hierbij bewaard blijven, maar de door de jaren heen zwaar door huisjesmelkerij toegetakelde interieurs zullen verdwijnen.

De wijk werd opgebouwd na de sloop van de oude stadsmuren. Vanaf het laatste kwart van de 19e eeuw kwam hierbij het merendeel van de bebouwing tot stand. De woningen zijn zeer typerend voor de gegoede middenklasse en werden door grootgrondbezitters als opbrengsteigendom opgebouwd en vervolgens verhuurd of verkocht. Panden als deze zijn goede voorbeelden van een vroege vorm van projectontwikkeling zoals we dit nu kennen. De woningen zijn zeer generisch opgevat, zodat zij zouden voldoen aan elke doorsnee middenklasser’s ideaal over wonen. Het souterrain is hierbij telkens uiterst sober uitgewerkt en dient enkel voor huishoudelijke taken en de keuken; de inkomhal en bel-etage met leefruimtes zijn zeer rijkelijk uitgewerkt om bezoekers onder de indruk te laten zijn; en de bovenverdiepingen bevatten slaapkamers die wel nog decoratie meegekregen hebben, maar door hun private karakter veel soberder uitgevoerd zijn dan de representatieve bel-etage. Vooral inzake de decoraties kan goed herkend worden dat het over een standaardbouw ging dat helemaal niet op maat van de bewoners ontworpen werd. In de drie panden komen dezelfde marmeren schoorsteenmantels, identieke vloertegels, plafondmoulures en zelfs binnendeuren voor, allemaal recht uit een catalogus geplukt. Sterker nog, de twee linkse woningen zijn een perfecte copy-paste van elkaar zonder enig verschil. Wel bracht kleuronderzoek aan het licht dat er bij de oplevering van de woningen geen afwerkingslagen inbegrepen waren. Alles werd dus wit afgeleverd, waarna de nieuwe eigenaars wel naar eigen smaak een kleurenpalet konden samenstellen voor hun interieur.